woensdag 21 november 2012

de eigenlijke stilte



Al een tijdje houdt het het woordje 'eigenlijk' me bezig, en broed ik op een stukje hierover.
Omdat stilte voor mij een belangrijk thema is in mijn werken vanuit mindfulness, zou het echter meer voor de hand liggen om hier wat over te schrijven, daar het aanstaande zondag 'Dag van de Stilte' is.
Toen ik hierover aan het nadenken was realiseerde ik me echter ineens dat het woordje 'eigenlijk' en 'stilte' alles met elkaar te maken hebben.
Dat zit zo.

Als coach luister ik altijd goed naar de woorden die een cliënt kiest, en regelmatig wordt hierbij het woord 'eigenlijk' gebezigd. 'Eigenlijk zou ik s 'avonds wat minder willen werken en liever met een glas wijn op de bank zitten'.  'Eigenlijk zou ik me wat minder druk moeten maken om de spelletjes die op mijn werk worden gespeeld'. 'Eigenlijk raar dat ik er na al die jaren nog verdriet van heb'. Eigenlijk zou ik wat gezonder moeten leven...........
Voor mij is het woord 'eigenlijk' een signaal om door te vragen; 'wat betekent dat, hoe stel je je dat voor, wat heb je hiervoor nodig, wat houdt je tegen....'; vragen om de cliënt aan het denken te zetten en uit te nodigen in beweging te komen.
Wat er dan op gang komt is een zoektocht naar verlangen, naar angsten en belemmerende gedachten, om het maken van keuzes en het nemen van de regie over je eigen leven.
En wat bij een dergelijk proces noodzakelijk is, is het creëren van stilte. Ik wandel met mijn cliënten graag in het bos, waardoor er een bepaald soort stilte, of rust zo je wilt, in de omgeving ontstaat. Maar ook het stil zijn, niet alleen door niet te praten, maar ook van binnen stil te zijn, is zinvol. Het creëert ruimte, ruimte om na te denken, om te voelen, om te luisteren naar jezelf, om te zijn, en er achter te komen wat je ten diepste wilt. Zodat je hernieuwde keuzes kan maken.

Leven met aandacht, dat waar ik zelf naar streef en mensen in begeleid, kan niet zonder stilte. Stil staan bij wat je doet, of dat nog is wat je wilt, bij je past, of het leidt tot de vervulling van je wensen en dromen. En dan stappen zetten om te veranderen. Of blij zijn met wat er is.
Eigenlijk heel mooi.

Aandacht











We kregen een berichtje van een dierbare vriendin uit Amerika, met de vraag of haar pakje al was aangekomen. Als check noemde ze het adres waar ze het had heengestuurd, en helaas, zowel de naam van de straat als de postcode bevatte een aantal fouten. Ik heb haar beloofd op zoek te gaan naar het pakketje. Hoe komen die fouten toch in het adres? We hebben haar al heel vaak, op papier, het juiste adres gegeven. Waarschijnlijk was ze er, terwijl ze het adres opschreef, niet met haar volle aandacht bij. Zo is ze, geweldig, maar warrig. Gesprekken met haar zijn boeiend maar verwarrend, omdat ze van het ene op het andere onderwerp overstapt en we haar gedachtensprongen daarbij niet altijd kunnen volgen. Tegelijkertijd, omdat we merken zijn dat ze niet met haar aandacht is bij wat ze aan het doen is, gaan wij daar op letten, zodat wij op tijd het gas laag draaien als zij kookt, op de weg letten terwijl zij rijdt, voor haar de tijd in de gaten houden als we weten dat ze weg moet voor een afspraak......

De warrigheid van deze vriendin is charmant, het maakt onderdeel uit van haar boeiende persoonlijkheid, en behalve een zoekgeraakt pakketje (en een keer in de kluis van een hotelkamer achtergelaten huissleutels) heeft het tot op heden nog niet tot veel problemen geleid.

Zelf ken ik ook dat afgeleid zijn, het met je gedachten ergens anders zijn, niet bij wat je op dat moment aan het doen bent, maar bij de volgende afspraak, de klussen van morgen, de belangrijke bijeenkomst  van volgende week. Het geeft drukte in je hoofd, vol met dingen die je op dat moment niet kunt oplossen.
Het betekent ook minder aandacht voor wat je aan het doen bent. Dat laatste heeft in mijn geval regelmatig geleid tot verdwalen, het kwijtraken van allerlei spullen en mislukte maaltijden. Het effect op lange termijn was stress omdat het op allerlei terreinen misging, en een gevoel van onmacht omdat ik niet wist hoe dit op te lossen. Na een lange weg met onder andere een burn out, vervolgens het verkijgen van inzicht en tot slot een aantal ingrijpende wijzigingen in hoe ik mijn leven leef, ben ik nu inmiddels een heel tevreden mens. De lessen die ik heb geleerd, de wijsheden zo je wilt die ik heb opgedaan, gebruik ik nu ook in mijn werk als coach. Mindfulness is hierbij mijn uitgangspunt, en leven met aandacht is hierbij een van de basisbegrippen.

Inmiddels werk ik vaak met cliënten die met hetzelfde worstelen. In eerste instantie is het vaak onbewust worstelen, de stress of spanning wordt wel gevoeld, maar de link met waar dat vandaan komt is nog niet gelegd. Het is een vertrouwd patroon; waar je ook bent en wat je ook doet (werken, wandelen, autorijden), altijd zijn daar die (vaak negatieve) gedachten. Nadenken over wat er niet goed gaat, niet goed dreigt te gaan, wie wat heeft gezegd en waarom (invullen), het kost allemaal een hoop energie.

Natuurlijk is het soms zinvol om op een rustig moment na te denken over een probleem of situatie, en hier een oplossing voor te bedenken. Als dat met een frisse blik kan, leidt dat vaak tot inzicht en oplossingen. Maar het piekeren waar ik het over heb, het blijven herhalen en malen en in een kringetje ronddraaien, is op zijn minst zinloos maar leidt in veel gevallen tot bovengenoemde stress en machteloosheid.

En ook heel belangrijk, zeker vanuit het perspectief van de mindfulness; het ontneemt je de kans om in het hier en nu te zijn. Het klinkt misschien gek, maar er is veel rust te vinden in het met aandacht schillen van een appeltje, het roeren in een pan soep (vergeet niet te ruiken!), of het kijken naar een vogel. Wat voor vogel is het? Fluit hij? Wat is hij aan het doen?

Dit gezegd hebbende ben ik, zelf een dromer, de laatste om te zeggen dat dromen, het hebben van mooie en creatieve gedachten en beelden niet zou mogen. Ik denk dat dat net zo goed bijdraagt aan een mooie dag. Het maakt de wereld een stukje mooier, en kan leiden tot nieuwe ontwikkelingen, prachtige kunst, en oplossingen voor schijnbaar onoplosbare problemen. Of het geeft je gewoon een goed gevoel.

Of je nu piekert of droomt, vergeet het hier en nu niet. Leven in het hier en nu is een kunst die het waard is beoefend te worden. Dat wat je aan het doen bent je volle aandacht schenken, is in mijn ogen levenskunst.
De kunst om te genieten van het moment, als je wandelt in een prachtig herfstbos, te genieten van je kop koffie dat je net zorgvuldig hebt gezet, dat stuk te schrijven, of dat beeld te maken, met aandacht, zodat het mooi wordt, goed smaakt, iets van jou is.

'Dat wat je aandacht geeft groeit', met een grappige term ook wel de 'piemeltheorie' genoemd, werkt. Niet alleen bij waar de term naar verwijst, maar ook bij wat je maakt, bij wat je doet, en in je ontmoetingen met andere mensen en dieren.

Hoe is het met jouw aandacht? Sta er eens bij stil, en begin klein. Schil een appel, begroet iemand, maak thee, knuffel hond/kind/partner. Laat dat even het enige zijn wat je doet, in gebaar en in gedachten, en geniet! Sta, naderhand nog eens stil bij het effect, en als het goed voelde, doe het dan vooral nog eens, of probeer eens iets anders, met aandacht.

donderdag 26 april 2012

achter de waterval

Er is een mooie beeldspraak van Jon Kabat-Zinn*, grondlegger van de Mindfulness, over de stroom van je gedachten als een waterval. Als je achter de waterval gaat staan, in een grot of rotsholte, stap je uit die stroom, en ervaar je rust en stilte.
Een prachtige beeldspraak, een die ook een verlangen oproept.
Want wie staat niet regelmatig, of misschien wel bijna voortdurend, onder die waterval. De kletterende stroom van je gedachten, de gevoelens en emoties die daardoor losgemaakt worden, de gebeurtenissen die hiermee gepaard gaan; de kracht en het lawaai van het water wat op je neergutst, en die je steeds meer in elkaar doet duiken.
Partner, kinderen, boodschappen, die presentatie, dat lastig overleg van morgen, die ontevreden klant, die moeder waar ik veel te weinig kom, die vriend die ik nog een kaartje moet sturen en hoe hard ik ook loop ik red het niet of ik doe het in ieder geval niet goed genoeg en als ik alle ballen al in de lucht weet te houden dan heb ik geen tijd meer om ergens nog van  te genieten......

En wat zou het dan heerlijk zijn om hier even uit kunnen te stappen, even in de stilte te staan, even niets te hoeven....

Niets doen is als bezigheid uit onze maatschappij en onze cultuur verdwenen. Hoewel ook in vorige generaties heel hard werd gewerkt, en de avond met name bij minder welvarende mensen werd gebruikt om te naaien, te repareren en door te leren, was er in ieder geval nog meer sprake van enkelvoudige handelingen. Het drinken van koffie, het zetten van thee, het nemen van pauze in de zin van even stoppen met wat je aan het doen bent, als enkelvoudige bezigheid is het verdwenen. Alles moet zin hebben, ergens mee gecombineerd worden, nuttig zijn, zelfs ontspanning moet ergens toe leiden, in cultureel of sportief opzicht. Alleen het roken van een sigaret lijkt soms met volledige aandacht als enkelvoudige bezigheid te worden uitgevoerd. Maar dat is om allerlei andere redenen weer niet aan te bevelen.

Het beeld van die plek achter de waterval, als plaats waar de tijd even stil staat, waar stilte en bewegingsloosheid heerst, roept een verlangen op. Het verlangen om daar te zijn, al is het maar even.

Ik ga er iedere morgen heen, tijdens mijn meditatie. Maar ook wie niet 'officieel' mediteert kan er komen. Misschien niet in een keer, of niet zo lang, maar geleidelijk aan kun je de waterval even laten voor wat hij is. Door rustig te gaan zitten, in kleermakerszit of op een stoel, en door langzaam en aandachtig in en uit te ademen.  Ga niet krampachtig die waterval van je gedachten vermijden, maar richt steeds weer je aandacht op je ademhaling. Met je handpalmen op je knieën; laat spanningen en gebeurtenissen die geweest zijn los. Met geopende handen (handpalmen naar boven); sta open voor alles wat er is en nog gaat komen. Meer niet; rustig zitten, stilte, en in en uitademen. Of een ticket kopen naar een mooie vakantiebestemming. Met waterval.

Toen ik deze column in gedachten al klaar had, liep het spaak in het Catshuis. Hetgeen een stroom aan gedachten bij mij opriep. Maar vooral wenste ik dat alle politici het zichzelf en ons zouden gunnen om ook eens achter die waterval te gaan staan. Bezinnen, stil staan bij keuzes en te nemen stappen, op een ander niveau je bewust zijn van je handelen en de gevolgen, weer kunnen voelen of dat wat je wilt het goede is, niet alleen in termen van macht, economisch gewin en eigen belang. Maar vooral terugvinden wat juist is, wat integriteit inhoudt, wat zorg en loyaliteit is, en waar je voor staat, of stond toen je nog tijd had om te voelen. En dan die dromen terughalen, en de moed om te doen wat juist is.
Allemaal te vinden, als je de tijd durft te nemen stil te staan.
En als zij het niet doen, laten wij, de kiezers, het dan in ieder geval doen.



*Jon Kabat-Zinn; "waar je ook gaat daar ben je". Uitgeverij Servire


maandag 16 april 2012

ditwordteenmooiedag: De geur van brood

ditwordteenmooiedag: De geur van brood: Ik heb iets met brood, met de geur, met het eten ervan, met het zien van mooie broden, en met de gedachte eraan, als een soort oervoedsel, ...